مزایای بورس برای سرمایه گذاران

1-کسب درآمد

یکی از اهداف هر فرد در سرمایه گذاری کسب سود و درآمد است. سرمایه گذاری در بورس اگر بصورت صحیح و اگاهانه باشد از دو طریق این هدف را تامین می کنند یکی دریافت سود نقدی و دیگر افزایش قیمت سهام.

شرکتی که شما سهام آن را خریداری می کنید در صورتی که عملکرد موفق و سود آوری داشته باشد سالانه مقدار قابل توجهی سود به دست می آورد بر اساس قانون.سود شرکت متعلق به سهامداران آن شرکت است. بنابراین افرادی که سهام یک شرکت را در اختیار دارند به میزان سهم خود در سود شرکت نیز سهیم هستند.البته شرکت ها لزوما همه سود خود را بین سهامداران شان تقسیم نمی کنند چون ممکن است برای توسعه فعالیت هایشان نیاز به پول داشته باشند. بنابراین ترجیح می دهند بخشی از سود سالانه را بین سهامدارن توزیع کنند و بخش دیگری از سود را هم در فعالیتهای توسع ای شرکت صرف کنند. به سودی که سالانه بین سهام داران توزیع می شود سود نقدی یا اصطلاحا"DPS" گفته می شود.دریافت سود نقدی اولین روش کسب درآمد توسط سهامداران است.

مثلا:شرکتی را فرض کنید که ارزش سهامش در بورس 150 تومان است. اگر این شرکت در پایان سال 15 تومان سود بین سهامدانش تقسیم کند در واقع به میزان 10 درصد سود نقدی به سهامدارنش داده است.

درآمد سهامداران فقط به سود نقدی محدود نمی شود وقتی یک شرکت عملکرد خوب و موفقیت آمیزی داشته باشد تمایل سرمایه گذاری برای خرید سهام آن شرکت در بورس افزایش می یابد افزایش قیمت سهام شرکت در بورس نیز افزایش درآمد و دارایی سهامداران آن شرکت می شود.

نکته:شرکت ها سیاست های متفاوتی در توزیع سود نقدی دارند. برخی شرکت ها ترجیح می دهند که سود نقدی کمتری توزیع کنند و بیشتر سود لانه خود را برای توسع شرکت به کار بگیرند. برخی دیگر معمولا بخش عمده سود خود را بین سهامداران توزیع می کنند.شما در هنگام خرید سهام شرکت باید به این موضوع توجه کنید که ایا دریافت سود نقدی سالیانه برایتان اهمیت دارد یا اینکه دید بلند مدتی دارید و بیشتر تمایل دارید ارزش سهامتان افزلیش یابد .

مثلا:بازنشستگانی که ترجیح می دهند سود سالانه و مستمر را برای تامین مخارج خود دریافت کنند بهتر است سهام شرکتهایی را انتخاب کنند که سیاست توزیع سود نقدی بیشتری دارند. اما جوانی که دوست دارد ارزش سهامش در چند سال آینده افزایش قابل توجهی داشته باشد سهام شرکتی را ترجیح می دهد که سیاست توسعه ای درپیش گرفته و بخش قابل توجهی از سود سالانه را به این امر اختصاص می دهد.

2-امنیت و شفافیت در سرمایه گذاری

یکی از مهمترین مزایای سرمایه گذاری در بورس امنیت در سرمایه گذاری و برخورداری از حمایت قانون و مقرارات است. قوانین و مقرارت متعددی درباره بورس و حمایت از سرمایه گذاران در این بازار تصویب شده است که این امر منیت بورس را برای سرمایه گذاری تضمین می کند.

برای مثال:اگر فردی سهام شرکتی را در بورس خریداری کند و شرکت مذکور در پایان سال باوجود تصویب سود نقدی از پرداخت سود در مهلت مقرر خودداری کند سهامدار می تواند از شرکت مذکور شکایت کرده و سود خود را دریافت نماید.

یا مثلا:شرکتهایی که سهامشان در بورس خرید و فروش می شود موظف هستند اطلاعات مالی و عماکردی خود را بصورت مستمر منتشر نمایند تا سرمایه گذاران با اطلاع و شناخت کافی نسبت به وضعیت یک شرکت درباره خرید یا فروش سهام آن شرکت تصمیم گیری کنند. در صورتی که شرکتی برخلاف قوانین و مقرات اطلاعات خود را منتشر نکند اعضای هیات مدیره شرکت مئول خواهند بود و به خاطر این اقدام باید به مراجع حقوقی پاسخگو باشند.

بنابراین:اگر چه شرکت های پذیرفته شده در بورس شرکت های بزرگ و معتبری هستند و اغلب دچار چنین مشکلاتی نمی شوند اما در عین حال قانونگذار با در نظر گرفتن این تمهیدات اطمینان لازم را برای سهامداران فراهم می کند که نهایت تلاش برای جهت حفظ و استیفای حقوقی آنان به عمل آمده است.

بر اساس قوانین و مقرارت شرکت هایی که سهامشان در بورس خرید و فروش می شوند موظوف اند کلیه اطلاعات حایز اهمیت خود اعم از اطلاعات مالی برنامه ها و...

را به بورس اعلام کنند. بورس نیز پس از بررسی اطلاعات ارسالی از سوی شرکت ها این اطلاعات را در شرایط یکسان برای اطلاع سهامداران منتشر می کند.به علاوه بورس بصورت لحظه ای کلیه اطلاعات مربوط به آخرین وضعیت معاملات انجام شده در بورس .قیمت سهام.میزان عرضه و تقاضای موجود برای هر یک از سهام ها.میزان خرید و فروش صورت گرفته بر روی سهام و.... را از طریق اینترنت منتشر می کنند و سرمایه گذاران می توانند با برررسی و تحلیل این اطلاعات نسبت به خرید سهام جدید و یا فروش سهامی که در اختیار دارند تصمیم بگیرند و باعث می شود تا سرمایه گذاران در شرایط یکسان و عادلانه از نظر میزان دسترسی به اطلاعات تصمیم گیری نمایدند بنابراین می توان سرمایه گذاری در بورس را یک سرمایه گذاری شفاف دانست.

3-حفظ سرمایه در مقابل تورم

به طور معمول ارزش پول در طول زمان خود به خود کاهش می یابد و با توجه به تورم موجود در جامعه در صورتی که افراد پس اندازهای خود را در جای مناسبی سرمایه گذاری نکنند ارزش آن کاسته خواهد شد.برای حفظ ارزش پول در طول زمان مناسب ترین راه حل سرمایه گذاری است.البته سرمایه گذاری در فعالیت هایی که بتواند بازدهی بیشتر از کاهش ارزش پول ناشی از تورم داشته باشد.

سرمایه گذاری در بورس یکی از این بهترین این روش هاست. جالب است بدانید براساس آمارها.متوسط سود سرمایه گذاری در بورس در دوره 20 سال اخیر یعنی از ابتدای سال 1370 تا اوایل سال 1391 به مراقب بیشتر از بازدهی سرمایه گذاری در بازاهایی مثل طلا.ارز و مسکن بوده است.اگر چه ممکن است این بازارها در مقاطعی نوسانات زیادی را هم تجربه کرده باشند.

افراد با خرید سهام یک شرکت در واقع به نسبت سهمی که خریداری کرده اند در منافع این شرکت یعنی دارایی های شرکت و همچنین سود و زیان آن سهیم می شوند طبیعتا در طول زمان اولا ارزش دارایی های شرکت متناسب با تورم افزایش می یابد و ثانیا شرکت در اثر فعالیت های اقتصادی که انجام می دهد سود قابل قبولی به دست می آورد بنابراین افرادی که اقدامی به خرید سهام شرکت می کنند البته در صورتی که انتخاب صحیح و آگاهانه ای داشته باشند می توانند سرمایه خود را در مقابل تورم حفظ کنند.

4-قابلیت نقدشوندگی خوب

یکی از ویژگیهای یک دارایی خوب این است که قابلیت نقدشوندگی بالایی داشته باشد یعنی آن را سریع به پول نقد تبدیل کرد.

برای هر کسی در طول زندگی ممکن است شرایطی پیش اید که نیاز به نقد کردن دارایی های خود پیدا کند . نقد کردن دارایی ها علاوه بر این که مشکلات خاص خود را دارد. نیازمند زمان است.

افرادی که با خرید سهام و یا سایر انواع اوراق بهادار .در بورس سرمایه گذاری می کنند به محض تصمیم به فروش کافی است به اولین کارگزاری بورس در ساسر کشور مراجعه نمایند و تقاضای فروش خود را ثبت کنند. حتی در شرایط بحرانی نیز در صورتی که شما سهام خود را به قیمت اندکی کمتر از قیمت روز بازار برای فروش عرضه کنید در کوتاهترین زمان ممکنه پول نقد تبدیل خواهد شد. این شرایط سبب شده تا درجه ی نقدشوندگی اوراق بهادار نسبت به سایر سرمایه گذاری ها بالاتر باشد.

5-مشارکت در تصمیم گیری برای اداره ی شرکت ها

افرادی که سهام یک شرکت را می خرند می توانند با حضور در مجامع و رای دادن به نسبت سهمی که در اختیار دارند در تصمیم گیری های شرکت و نحوه اداره ی آن مشارکت کنند این افراد با استفاده از حق رای خود قادرند هیئت مدیره ی شرکت را انتخاب نمایند . درباره  طرح های جدیدی که مدیران شرکت پیشنهاد می کند اظهار نظر کنند.همچنین می توانند میزان سود تقسیمی به سهامداران شرکت را مشخص کنند.خلاصه این که این افراد به عنوان صاحبان اصلی شرکت در تصمیم گیری های شرکت مشارکت می کنند. البته میزان اثر گذاری هر یک از سهامداران در تصمیمات شرکت به میزان سهامی است که در اختیار دارد و بنابراین افرادی که سهام بیشتری در اختیار دارند می توانند در تصمیم گیری های شرکت نقش موثرتری ایفا کنند.




اولین گام برای سرمایه گذاری در بورس چیست؟

به عنوان مثال: اگر سرمایه گذار پس از انجام بررسی های لازم به این نتیجه رسید که سهام شرکت الف برای سرمایه گذاری مناسب است حال چطور و از کجا باید این سهم را خریداری کند؟

حتما اسم کارگزار را شنیده اید. خرید و فروش سهام و سایر انواع اوراق بهادار در بورس فقط از طریق کارگزاران رسمی بورس انجام می شود .بنابراین بر خلاف تصور عمومی برای سرمایه گذاری در بورس هیچ نیازی به مراجعه با تالار بورس نیست و کارگزاران بورس این وظیف را بر عهده دارند.

کارگزاران افراد آگاه خبره و مورد اعتماد هستند که پس از کسب مجوز های لازم از سازمان بورس و اوراق بهادار اقدام به خرید و فروش سهام و سایر انواع اوراق بهادار می کنند و البته در ازای ارائه خدمات مبلغ بسیار اندکی کارمزد دریافت می کنند سازمان بورس به طور مستمر و دقیق بر نحوه فعالیت کارگزاران بورس نظارت دارد و همین امر سبب می شود تا سرمایه گذاران اطمینان لازم در این خصوص را داشته باشند.

بنابراین سرمایه گذاری در بورس فقط از طریق کارگزارانرسمی که در اغلب شهرهای کشور مستقر هستند انجام می شود برای مشاهده اطلاعات کارگزاران بورس به پایگاه اینترنتی سازمان بورس و اوراق بهادار به نشانی www.seo.irمراجعه کنید.

اما اولین قدم برای سرمایه گذاری در بورس چیست؟

اگر از شما بپرسند لازمه انجام عملیات بانکی مثل واریز وجه به حساب .انتقال وجه از حساب. صدور چک و... چیست حتما پاسخ خواهید داد که برای انجام همه عملیات های فوق باید حساب بانکی داشته باشیم. در بورس هم چنین چیزی وجود دارد. هر فردی برای سرمایه گذاری در بورس و خرید و فروش اوراق بهادار باید کد سهامداری داشته باشد در واقع کد سهامداری همانند حساب بانکی است.

کد سهامداری شناسه ای 8 کارکتری است که از سه حرف اول نام خانوادگی و یک عدد تصادفی 5 رقمی تشکیل شده است.

مثلا اگر نام خانوادگی فردی رضایی باشد کد سهامداری وی ممکن است "رضا44583 "باشد. کد سهامداری منحصر به فرد است و هر سرمایه گذار تنها یک کد معاملاتی دارد.برای دریافت کد سهامداری کافیست به یکی از شرکتهای کارگزاری بورس مراجعه و مدارک شناسایی خود شامل شناسنامه و کارت ملی را به کارگزار ارائه دهید ظرف مدت دو روز کد سهامداری برای شما صادر و تحویل شما می شود. صدور کد سهامداری کاملا رایگان است و لازم نیست از این بابت هزینه ای به کارگزار بپردازید.

با دریافت کد سهامداری عملا قدم به دنیای بورس گذاشته اید و می توانید در این بازار سرمایه گذاری کنید .توجه داشته باشید که همه شیوه های سرمایه گذاری در بورس اعم از خرید و فروش اوراق مشارکت .اوراق اجاره. سهام. سرمایه گذاری در صندوق های سرمایه گذاری و... نیازمند داشتن کد سهامداری است.

بنابراین دریافت کد سهامداری اولین گام برای ورود به بورس است.


آیا بورس فقط برای افراد حرفه ای و متخصص است؟

حتما تا حالا این سوالات برای شما ایجاد شده است که:

1-آیا فقط افراد ریسک پذیر می توانند در بورس سرمایه گذاری کنند یا در بورس برای افراد ریسک گریز هم امکان سرمایه گذاری وجود دارد؟

2-آیا بورس فقط جای افراد حرفه ای و متخصص است یا افراد غیر حرفه ای هم می توانند در بورس سرمایه گذاری کنند؟

پاسخ سوال اول:افرادی که به هیچ عنوان تمایلی به پذیرش ریسک ندارند می توانند در بورس اوراق مشارکت و یا اوراق اجاره خریداری کنند.(در مورد اوراق مشارکت و اجاره توضیح خواهم داد).چون سود تضمین شده دارد. افرادی که میزان ریسک پذیری آنها اندکی بیشتر است. احتمالا سرمایه گذاری در صندوق های سرمایه گذاری را به خرید اوراق مشارکت و اوراق اجاره ترجیح می دهند. چون قابلیت کسب بازدهی بیشتر از بازدهی این نوع اوراق برای آنها وجود خواهد داشت. سرمایه گذارانی که از دو گروه قبلی ریسک پذیرترند ترجیح می دهند خودشان مستقیما سهام شرکتها را خریداری کنند چون احتمال می دهند در ازای پذیرش این ریسک سود بیشتری به دست آورند و در نهایت افرادی که به شدت ریسک پذیر هستند می توانند در قرار داد های آتی سرمایه گذاری کنند.

اگر با مفاهیمی مثل صندوق سرمایه گذاری یا قرار داد های آتی آشنایی ندارید به هیچ وجه نگران نباشید  در این موارد بیشتر صحبت خواهیم کرد.با این توضیحات پاسخ سوال مشخص است همه افراد با سطوح مختلف ریسک پذیری امکان سرمایه گذاری در بورس را دارند.

پاسخ سوال دوم: افراد با کترین تخصص هم می توانند از طریق خرید اوراق مشارکت و یا سرمایه گذاری در صندوق های سرمایه گذاری که سود ثابتی دارند وارد بورس شوند.افرادی که تخصص بیشتری دارند می توانند از بین سایر صندوق های سرمایه گذاری صندوقی را که عملکرد مناسب تری دارد برای سرمایه گذاری انتخاب نمایند.همچنین این گروه از سرمایه گذاران می توانند از خدمات سبد گردانی اختصاصی که درباره آن توضیح خواهم داد استفاده کنند. با افزایش میزان شناخت و آگاهی افراد از نحوه ارزیابی سهام شرکت ها سرمایه گذاران می توانند به صورت مستقیم نسبت به خرید و فروش سهام شرکت ها اقدام کنند.افراد بسیار متخصص و حرفه ای هم در کنار همه گزینه های مورد اشاره مهارت سرمایه گذاری در ابزارهای با ریسک بالا مثل قراردادهای آتی و... را پیدا می کنند با این اوصاف پاسخ سوال دوم هم مثبت است. یعنی بر خلاف برخی تصورات رایج فقط محلی برای سرمایه گذاری افراد متخصص و حرفه ای نیست و غیر حرفه ای ها هم می توانند سرمایه گذاری در بورس را تجربه کنند.


اهمیت و نقش بورس در اقتصاد

بورس،یک بازار  است که انواع دارایی در ان خرید و فروش قرار می گیرد.البته بازاری که ما ار ان،با عنوان بورس صحبت می کنیم،با بازارهای متداول مثل بازار طلا،بازار طلا،بازار خودرو،بازار فرش و...که اغلب شما با انها اشنا هستید.تفاوت های عمده ای دارد.شاید بتوان رسمی بودن،شفافیت و برخورداری از پشتوانه محکم قانونی را مهمترقن تفاوت های بورس با بازارهای سنتی دانست.به این معنا که:

اولا بورس،برخلاف بازارهای سنتی،یک بازار کاملا رسمی است و خرید و فروش در ان،بر اساس قوانین،مقرارت و ضوابط مشخص و نظام مند انجام می شود.

تفاوت دوم بورس با بازارهای سنتی،شفافیت بالای بورس است،به این معنا که وقتی که فردی تصمیم به خرید یا فروش سهام یک شرکت در بورس می گیرد،به راحتی و تنها صرفا با دسترسی به اینترنت،می تواند به همه اطلاعات مربوط به ان شرکت دسترسی داشته باشد و بعد از بررسی کامل این اطلاعات،درباره خرید یا فروش سهام ان شرکت تصمیم گیری کند،در حالیکه بازارهای سنتی از چنین شفافیتی برخوردار نیستند.

تفاوت سوم بورس با بازارهای سنتی هم به برخورداری فعالان بورس از پشتوانه قانونی مربوط است:زیرا به دلیل اهمیت فوق العاده بورس در نظام اقتصادی کشور،قانون گذار قوانین،مقرارت و ساختارهای لازم را برای حفظ حقوق سرمایه گذاران در بورس در نظر گرفته است تا سرمایه گذاران،با اطمینان خاطر از عدم بروز اتفاقاتی مثل سواستفاده،کلاهبرداری و...در این بازار سرمایه گذاری کنند؛مزیتی که در بازارهای سنتی وجود ندارد.از تفاوت بورس با بازارهای سنتی که بگذریم،بهتر است اشاره ای هم به نقش بورس و به طور مشخص،بورس اوراق بهادار در اقتصاد جامعه داشته باشیم.

فرض کنید شرکتی پس از انجام مطالعات کارشناسی به این نتیجه رسیده است که با افزایش تعداد خطوط تولید خود،می تواند محصول جدیدی را به بازار عرضه کند.طبیعتاموفقیت شرکت در راه اندازی خط تولید جدید منجر به افزایش میزان تولید فروش و سود آوری شرکت ایجاد فرصت های شغلی بیشتر خود کفایی در عرصه ملی و در نهایت رشد و رونق اقتصادی خواهد شد اما شر کت برای راه اندازی این خط نیاز به پول دارد. باید منابع مالی مورد نیاز شر کت را برای راه اندازی این خط تولید تامین نمود.

یک راه متداول مراجعه مسئولان شرکت به بانک و دریافت تسهیلات بانکی است.این روش از نظر زمانی معمولا فرایندی زمان بر و طولانی است.همچنین هزینه بالایی را به شرکت تحمیل می کند.چون شرکت در صورت دریافت تسهیلات باید سود تسهیلات را به بانک پرداخت کند و نرخ سود نیز معمولا قابل توجه است .بنابراین با این روش ریسک شرکت نیز تا حد زیادی افزایش پیدا می کند.

اما در کنار این روش روش دیگری هم وجود دارد که تامین مالی از طریق بورس اوراق بهادار است. در این روش شرکت می تواند در صورت پذیرش در بورس طرح توجیهی خود برای راه اندازی خط تولید جدید را به بورس ارائه کند. در صورتی که کارشناسان بورس تشخیص دادند که طرح ارائه شده از نظر میزان سود آوری و سایر شرایط طرح قابل قبولی است. به شرکت اجازه می دهند تا با عرضه و فروش سهام جدید به سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار منابع مالی مورد نیاز خود را برای راه اندازی خط تولید جدید تامین کند. به این ترتیب از یک سو شرکت توانسته است با سهیم کردن دیگران در طرح خود به راحتی تامین مالی کند. از سوی دیگر نیز سرمایه گذارانی که طرح شرکت را سود آور تشخیص داده اند نیز توانساه اند با خرید سهام آن شرکت هر چند به میزان بسیار کم و با سرمایه اندک در یک طرح سود آور و ملی شریک شوند نتیجه چنین مشارکت موثری نیز قطا رشد و شکوفایی اقتصاد کشور خواهد بود.

با توجه به این نکته که:چون سرمایه گذاران بورس اوراق بهادار پس از بررسی و تحلیل اطلاعات منتشر شده از سوی شر کت ها سهام شر کت های سود آور و دارای عملکردقابل قبول را انتخاب می کنند . بنابراین بورس در واقع با ایجاد فضای رقابتی باعث می شود که شرکتهای موفق و سودده بتوانند از طریق فروش سهام به تامین مالی بپردازند و برعکس شرکتهای زیان ده به طور خودکار از گردونه خارج شوند تا تخصیص منابع به صورت مطلوب و بهینه انجام شود. امری که به نوبه خود رونق اقتصادی را به دنبال خواهد داشت به همین علت است که کشورهایی که دارای بورس تکامل یافته تر هستند توانسته اند رشد اقتصادی بیشتری را تجربه کنند.


چهار بورس بزرگ کشور تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت می کنند

1_بورس اوراق بهادار تهران که در ان سهام شرکتها و سایر اوراق بهادار مانند اوراق مشارکت خرید و فروش می شود.

2_فرابورس ایران که در انجا هم سهام شرکتهایی که بنا به دلایلی موفق به پذیرش در بورس اوراق بهادار تهران نمی شوند مورد داد و ستد قرار می گیرد.

3_بورس کالای ایران که در ان انواع کالاها مانند محصولات پتروشیمی،فلزات،محصولات کشاورزی و ... خرید و فروش می شود.

4_و در نهایت بورس انرزی که به تازگی تاسیس شده و قرار است در ان حامل های انرزی با محصولات برق،به عنوان یکی از مهمترین حامل های انرزی،خرید و فروش شود.

گسترش ابزارهای متنوع مالی و فعالیت های اطلاع رسانی موجب شده تعداد سهامداران در طی سالهای اخیر رشد نماید.در این مجموعه برنامه ها،ما عمدتابه معرفی بورس اوراق بهادار و نحوه سرمایه گذاری در این بازار،از طریق خرید و فروش سهام شرکت ها و سایر انواع اوراق بهادار می پردازیم تا از این رهگذر علاقه مندان به فعالیت در این عرصه بتوانند به اطلاعات مفید و لازم دست پیدا کنند.



تاریخچه پیدایش بورس در ایران

مطالعات اولیه درباره تاسیس بورس در ایران به سال 1315 هجری شمسی بر می گردد در این سال فردی بلژیکی به نام "ران لوترفلد" پس از انجام مطالعات گسترده درباره ی تاسیس بورس در ایران اساسنامه ی داخلی بورس را تهیه و به مسئولان ایرانی ارائه کرد. اما با توجه به شرایط آن زمان و وقوع جنگ جهانی دوم عملا موضوع بررسی و تاسیس بورس در ایران بیش از 25 سال به تاخیر افتاد.


بالاخره در سال 1341 کمسیونی در وزارت بازرگانی و با حضور نمایندگان وزارت دارایی, وزارت بازرگانی و بانک توسعه ی صنعتی و معدنی ایران تشکیل و موافقت نامه اولیه تاسیس بورس سهام در این کمسیون تنظیم شد.


در اواخر همان سال یعنی سال 41 هیاتی از بورس بروکسل به سرپرستی دبیر کل این بورس برای مشارکت در راه اندازی بورس ایران به کشورمان دعوت شدند و بالاخره پس از 4 سال در سال 1345 قانون تشکیل بورس اوراق بهادار در مجلس تصویب و برای اجرا از سوی وزارت اقتصاد به بانک مرکزی ابلاغ شد. حدود یکسال بعد از ابلاغ قانون تشکیل بورس اوراق بهادار در 15 بهمن سال1345 بورس اوراق بهادار تهران با انجام چند معامله بر روی سهام بانک توسعه ی صنعتی و معدنی که بزرگترین مجتمع واحدهای تولیدی و اقتصادی در آن تاریخ به شمار می رفت به طور رسمی فعالیت خود را آغاز کرد.


بورس ایران در تاریخ 45 ساله فعالیت خود همواره فراز و فرودهای بسیار زیادی را تجربه کرده است. اما شاید بتوان گفت یکی از مهمترین تحولات تاریخ بورس ایران قانون جدیدی تحت عنوان قانون بازار اوراق بهادار در اول آذر سال 1384 بوده است که ضمن رفع برخی نارسایی ها و نواقص موجود در قانون اولیه زمینه توسعه گسترده بورس در ایران را فراهم کرد.


بر اساس این قانون بخش نظارتی بورس از بخش های عملیاتی آن تفکیک شد به این معنا که سازمانی به عنوان سازمان بورس و اوراق بهادار به عنوان نهاد نظارتی بورس تشکیل شد.سازمان بورس که خود تحت نظارت شورایی به اسم شورای عالی بورس فعالیت می کند وظایف متعددی دارد که یکی از مهمترین آن تاسیس و نظارت بر عملکرد بورس های مختلف است.


تاریخچه پیدایش بورس در جهان

بورس در اصطلاح علم اقتصاد مکانی ست که کار قیمت گذاری و خرید و فروش کالا و اوراق بهادار در آن انجام می شود و به دو نوع بورس کالا و اوراق بهادار می باشد.

کلمه بورس هم مثل هر کلمه ای دارای یک پیشینه ی تاریخی است. برای مثال واژه ی بانک از آنجا پدید آمد که در اروپا افراد برای انجام مبادلات پولی خود روی نیمکت های میدان های قدیمی می نشستند و پولی های خود را مبادله می کردند. از آنجا که لغت "بنک" در زبان ایتالیایی به معنی نیمکت است. بعدها مراکزی که وظیفه ی انجام مبادلات پولی را بر عهده گرفتند به بانک معروف شدند.

به گفته اغلب کارشناسان تاریخچه پیدایش واژه بورس هم به قرن 15 میلادی باز می گردد. در آن بازرگانان و کسبه ی شهری به نام "بوروژ"(bruges)در شمال غربی بلژیک در میدانی به نام "تربورس"(terbeurze) در مقابل خانه ی بزرگ زاده ای به نام "واندر بورس"جمع می شدند و خرید و فروش می کردند از آن تاریخ به بعد مکانهایی که مردم در آنجا خرید و فروش می کردند به بورس معروف شدند.

در آن زمان این مکان ها از نظم و انضباط خاصی برخوردار نبود و هر کس می توانست در آنجا به فعالیت بپردازد اما به مرور زمان و رفته رفته.نظم و انظباط خاصی در این مکان ها حاکم شد به نحوی که پس از مدتی فقط بازرگانان صرافان و دلالان بودند که اجازه داشتند در این مکان ها خرید و فروش کنند در گذر زمان تالارهای مسقف بورس شکل گرفت و بازرگانان که تا پیش از آن در هوای آزاد خرید و فروش می کردند برای خرید و فروش به تالارها می رفتند در بسیاری از منابع تاریخی زمان آغاز به کار تالار های مسقف بورس را به عنوان تاریخ رسمی تاسیس بورس در دنیا معرفی می کنند اگر چه همانطور که گفتیم پیشینه آن به قبل از آن تاریخ و به قرن 15 میلادی بر می گردد.

به طور خلاصه:

واژه بورس از نام خانوادگی شخصی به نام "واندر بورس" اخذ شده که در اوایل قرن چهاردهم در شهر بروژ بلژیک می­زیسته و صرافان شهر در مقابل خانه او گرد هم می­آمدند و به دادوستد کالا، پول و اوراق بهادار می‌پرداختند. این نام بعدها(۱۳۰۹) به کلیه اماکنی اطلاق شد که محل دادوستد پول، کالا و اسناد مالی و تجاری بوده است.

به روایتی دیگر واژه بورس در معنای کنونی آن از شهر بروژ بلژیک گرفته شده است، مرکز تجاری ای که تجار و بازرگانان به آنجا می‌رفتند؛ پس از مدتی مردم نیز برای حل وفصل جنبه‌های مالی خود، شروع به رفتن به آنجا کردند.

در زمانهای گذشته بازرگانان همواره به دنبال آن بودند تا ضرر و زیان های احتمالی ناشی از تجارت خود را کاهش دهند.شراکت راهی بود که می توانست ریسک کسب و کار آنها را کاهش دهد چون با شریک شدن چندین فرد در یک کسب و کار سود و زیان های احتمالی آن کسب و کار بین شرکا تقسیم می شد این تجربه به تدریج به تشکیل شرکتهای سهامی منجر شد در این شرکتها هر یک از شرکا به نسبت سهمی که در شرکت داشت در منافع و یا ضررهای احتمالی شرکت سهیم می شد.


اولین شرکت سهامی با نام "ماسکوی"(muscovy)در سال 1553 میلادی با مشکلات عده ای از تجار در روسیه ایجاد شد. گسترش مبادلات تجاری در جهان نیاز به سرمایه های بیشتر و شرکای بیشتری را آشکار کرد. پیدا کردن شرکای متعدد برای سرمایه گذاری در یک کسب و کار به مراکزی نیاز داشت که بتواند در واقع سرمایه گذاران و شرکای بیشتری را برای مشارکت در کسب و کار خود پیدا می کردند.


اولین بورس اوراق بهادار جهان در اوایل قرن 17 میلادی در شهر "آمستردام" هلند تشکیل شد و کمپانی هند شرقی اولین شرکتی بود که سهام خود را در آن عرضه کرد.فعالیت های مرتبط با بورس در شهر لندن از اوایل قرن 18 میلادی و در قهوه خانه ها شروع شد. این فعالیت ها در سال 1773 میلادی و با خرید ساختمان مستقل توسط معامله گران وارد فصل جدیدی شد. در نهایت در سوم مارس 1801 میلادی بورس لندن فعالیت رسمی خود را آغاز کرد.


در 17 می 1792 , 24 کارگزار بازار سهام در خیابان وال استریت نیویورک و زیر درخت چناری دور هم جمع شدند و توافق نامه ای را امضا کردند که به توافقنامه " درخت چنار" مشهور شد. آنها در 8 مارس 1817 با تنظیم اساسنامه شروع به کار بورس نیویورک را رسمیت بخشیدند.با شروع فعالیت بورس های بزرگ جهان به تدریج سایر کشورها نیز دارای بورس شدند تا آنجا که امروز کمتر کشوری را می توان یافت که بورس نداشته باشد.